V Konferencja Naukowa Muzeum Miejskiego w Zabrzu

01.09.2014

9 września 2014 r. w Galerii Muzeum Miejskiego w Zabrzu Café Silesia, przy. ul. 3 Maja 6, odbędzie się V Konferencja Popularno-Naukowa Muzeum Miejskiego w Zabrzu.

Temat tegorocznej konferencji brzmi: „Zabrze w latach wielkich wojen 1914-1918, 1939-1945”. Celem konferencji jest zaprezentowanie najnowszego stanu badań nad zagadnieniem i zobrazowanie sytuacji w mieście – ukazanie jaki wpływ miały wydarzenia światowe, a także sytuacja frontowa na stosunki społeczne, polityczne i gospodarcze panujące w tym czasie w Zabrzu.

Dotychczasowe publikacje dotyczące Zabrza, praktycznie w ogóle nie obejmowały okresu I wojny światowej. Podobnie rzecz ma się w odniesieniu do całego Górnego Śląska, gdzie temu przełomowemu momentowi historii, w efekcie którego doszło do plebiscytu i powstań śląskich, w polskiej historiografii dotyczącej Śląska poświęcono zaledwie kilka stron. Uczestnicy konferencji będą mogli zapoznać się z nastrojami, jakie panowały w mieście w chwili wybuchu wojny, zagadnieniami dotyczącymi zabrzańskiego przemysłu w latach 1914-1918, problematyką dotyczącą produktywizacji jeńców wojennych w zabrzańskich zakładach, a także udziału mieszkańców w konflikcie. Równie niewiele wiadomo na temat sytuacji panującej w mieście podczas II wojny światowej. Druga część konferencji poświęcona będzie zatem Zabrzu w latach 1939-1945. Ukazane zostaną nastroje społeczne panujące w mieście, losy działaczy politycznych, a także przygotowania do obrony i działania zbrojne w okolicach Zabrza w styczniu 1945 roku. Podobnie, jak w części dotyczącej I wojny, poruszona zostanie kwestia produktywizacji jeńców wojennych, na przykładzie kopalni Abwehr w Mikulczycach. Interesujący jest obraz miasta z tych lat, odtworzony na podstawie zdjęć lotniczych wykonanych przez Niemców jak i lotnictwo alianckie operujące nad Górnym Śląskiem. Widoczne są na nich obiekty nie zachowane do dnia dzisiejszego, w tym wszystkie obozy jenieckie i obozy pracy, które funkcjonowały w Zabrzu w okresie II wojny światowej. To kolejny blok tematyczny który będzie poruszony podczas zabrzańskiej konferencji naukowej.

W poprzednich latach zaprezentowano kwestie związane z życiem politycznym, gospodarczym, religijnym i kulturalnym w mieście. Część materiałów pokonferencyjnych została opublikowana. Pozostałe są przygotowywane do druku. W zamyśle organizatorów efekty badań mają stać się podstawą do opracowania nowej, pełnej monografii miasta. Autorami tegorocznych referatów są historycy związani z instytucjami naukowymi i ośrodkami uniwersyteckimi na Górnym Śląsku (Uniwersytet Śląski w Katowicach, PIN Śląski Instytut Naukowy w Opolu, Instytut Pamięci Narodowej oddział w Katowicach), jak również zatrudnieni w górnośląskich muzeach, ale także osoby pasjonujące się historią. Konferencja będzie też ostatnią okazją obejrzenia kończącej się właśnie wystawy pod patronatem Sekretarza Rady Ochrony Pamięci Walk I Męczeństwa, dra hab. Andrzeja Kunerta, „Od śmierci silniejszy był gniew Wokół 70. Rocznicy bitwy o Monte Cassino”, zorganizowanej przez Muzeum Miejskie w Zabrzu.

Organizator: Współorganizator:
Muzeum Miejskie w Zabrzu Instytut Pamięci Narodowej – Oddział w Katowicach

PROGRAM
Godz. 8.45-9.00
Otwarcie konferencji
Część I – W latach pierwszej wojny światowej
Godz. 9.00-10.15
– Aleksandra Korol-Chudy, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Społeczeństwo Zabrza wobec wojny w sierpniu 1914 roku w świetle lokalnej prasy
– Dr Bernard Linek, PIN – Instytut Śląski w Opolu, Jak Zabrze stało się Hindenburgiem
– Dr Adam Frużyński, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu,Przemysł zabrzański w latach I wojny światowej
Godz. 10.00 -10.15: Dyskusja nad wystąpieniami pierwszej części konferencji
Godz. 10.15-10.30
Przerwa kawowa
Godz. 10.30-12.10
– Ks. dr Piotr Górecki, Zabrze, Obraz I wojny światowej w zarządzeniach książęco-biskupiego ordynariatu diecezji wrocławskiej
– Piotr Hnatyszyn, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Żydzi zabrzańscy polegli w pierwszej wojnie światowej. Próba weryfikacji
– Zbigniew Gołasz, Muzeum Miejskie w Zabrzu, Produktywizacja jeńców wojennych na terenie Zabrza w latach I wojny światowej, w świetle najnowszych badań
– Natalia Kania, Archiwum Państwowe w Katowicach, Oddział w Gliwicach, Archiwalia dotyczące Zabrza w latach I wojny światowej w zasobach Archiwum Państwowego w Katowicach, Oddział w Gliwicach
Godz.11.50-12.10: Dyskusja nad wystąpieniami drugiej części konferencji
Godz. 12.10-12.30
Przerwa kawowa
Część II – W latach drugiej wojny światowej
Godz. 12.30-14.10
-Dr Mirosław Węcki, Uniwersytet Śląski / Archiwum Państwowe w Katowicach, Nastroje w Zabrzu w latach II wojny światowej w świetle raportów sytuacyjnych partii nazistowskiej
-Dr Adam Dziuba, Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach, Zabrzańscy działacze KPD w latach II wojny światowej
-Sebastian Różycki, Wydział Geodezji i Kartografii, Politechnika Warszawska, Przegląd dostępnych zdjęć lotniczych (niemieckich i alianckich) dla miasta Zabrze 1939-1945
-Marek Michalski, Zabrze, Działania niemieckiej cywilnej Obrony Przeciwlotniczej w okresie 1939-1943 na terenie Zabrza
Godz. 13.50-14.10: Dyskusja nad wystąpieniami trzeciej części
Godz. 14.10-14.30
Przerwa kawowa
Godz. 14.30- 16.30
-Damian Halmer, Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu, Obóz pracy dla jeńców wojennych przy kopalni „Abwehr” w Mikulczycach w świetle źródeł angielskich
-Sebastian Rosenbaum, Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach, Religijność w cieniu swastyki. Kościół katolicki w Zabrzu w latach II wojny światowej
-Mariusz Kowoll, Gliwice, Dzieje zabrzańskiej piłki nożnej w okresie II Wojny Światowej na przykładzie czołowych klubów.
– Bartłomiej Warzecha, Instytut Pamięci Narodowej, Oddział w Katowicach, Działania zbrojne w styczniu 1945 w Zabrzu i okolicy
Godz. 15.50-16.30: Dyskusja nad wystąpieniami czwartej części konferencji oraz podsumowanie całości

Moderacja:
Zbigniew Gołasz: starszy kustosz, kierownik Działu Historii Muzeum Miejskiego w Zabrzu
Sebastian Rosenbaum: pracownik naukowy IPN Katowice