Przewodnik po budżecie – na co idą Twoje pieniądze?

Informacje podstawowe

1. Finanse jednostki samorządu terytorialnego
2. Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2022 rok
3. Dochody czyli skąd miasto posiada środki finansowe?
4. Wydatki czyli na jakie cele miasto wydaje również Twoje pieniądze?

1. Finanse jednostki samorządu terytorialnego

Budżet miasta jest aktem prawa mającym formę uchwały, w którym ustala się planowane roczne dochody, wydatki oraz przychodyrozchody. Można więc podzielić budżet na stronę wpływów i wypływów. Do pierwszej z nich zalicza się dochody i przychody, natomiast do drugiej wydatki i rozchody.

Dochody budżetowe stanowią prognozę i wyznacza się je na podstawie przewidywanych wpływów zarówno z dochodów własnych miasta (np. podatki, opłaty, czynsze) jak i z wpływów transferowanych z budżetu państwa w formie dotacji czy subwencji.

Wydatki natomiast, oznaczają nieprzekraczalne granice kosztów, które mogą zostać poniesione w celu realizowania zadań. Ukazują one zatem kierunki działania samorządu. Na uwagę jednak zasługuje fakt, iż kierunki wydatków jednostek samorządu terytorialnego są ściśle określone w ustawach ustrojowych (o samorządzie gminnym i powiatowym) oraz innych aktach prawa regulujących poszczególne dziedziny życia społecznego.

Co jednak w sytuacji, gdy chcielibyśmy wydać więcej niż jesteśmy w stanie zgromadzić? Mamy wtedy do czynienia z pojęciem deficytu. Określa to stan naruszenia równowagi budżetowej poprzez ustalenie większych wydatków niż dochodów. Potrzebne są wówczas dodatkowe środki, które określamy mianem przychodów budżetowych. Na ogół pochodzą one z kredytówpożyczek, czy też z emisji obligacji komunalnych. Są to zatem środki, które kiedyś trzeba będzie zwrócić. Prócz w/w przychodów istnieją również takie, które zwrotowi nie podlegają. Zaliczamy do nich spłaty pożyczek udzielonych z budżetu miasta oraz wpływy pochodzące z nadwyżek na rachunku bankowym.

Odpowiedzią na przychody w budżecie samorządu są rozchody. Są to środki przeznaczone na spłatę wspomnianych pożyczek, kredytów oraz wykup wyemitowanych przez miasto obligacji. Są to również wypłaty związane z udzieleniem pożyczek ze środków publicznych oraz inne operacje finansowe.

Obowiązek skonstruowania budżetu samorządowego w formie uchwały, a także szereg wytycznych co do zawartości i formy prezentowanych danych, określony został w ustawie o finansach publicznych, która stanowi niejako Biblię dla samorządowych finansistów. Ponadto Rada Miasta Zabrze określiła procedurę uchwalania budżetu miasta, wraz z podaniem rodzaju i szczegółowości materiałów, które winny towarzyszyć jego tworzeniu.

Do kompetencji prezydenta należy sporządzenie projektu budżetu, natomiast ostatecznie to Rada Miasta zatwierdza jego kształt poprzez przyjęcie uchwały budżetowej.

Powrót na górę strony

2. Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2022 rok

Tabela 1
Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2022 rok
PLANOWANE DOCHODY1 104 761 8971 175 239 995PLANOWANE WYDATKI
PLANOWANE PRZYCHODY118 028 94647 550 848PLANOWANE ROZCHODY
==
bilansowanie1 222 790 8431 222 790 843
Powrót na górę strony

3. Dochody czyli skąd miasto posiada środki finansowe?

Wykres 1
Struktura dochodów według ważniejszych źródeł w 2022 roku

Rysunek: wykres kołowy pokazujący główne kategorie dochodów miasta Zabrze

Tabela 2
Dochody według ważniejszych źródeł w 2022 roku
LPWyszczególnienieWartośćProcentowo
ADOCHODY WŁASNE MIASTA367 575 84033,27%
IPODATKI I OPŁATY LOKALNE196 588 56717,79%
IIDOCHODY Z JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH37 589 1253,40%
IIIDOCHODY Z MIENIA107 139 0869,70%
IVPOZOSTAŁE DOCHODY WŁASNE, W TYM:26 259 0622,38%
1   Wynagrodzenie SP2 907 6190,26%
2   Środki z NFOŚiGW oraz WFOŚiGW196 0000,02%
3   Inne23 155 4432,10%
BŚRODKI Z UE BP106 527 4809,64%
IFUNDUSZ SPÓJNOŚCI13 824 5301,25%
IIEUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY4 627 6370,42%
IIIEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO79 989 0537,24%
IVINNE8 086 2600,73%
CSUBWENCJE239 779 97821,70%
IOŚWIATOWA202 092 84718,29%
IIRÓWNOWAŻĄCA13 631 1291,23%
IIIWYRÓWNAWCZA24 056 0022,18%
DUDZIAŁY W PODATKACH232 488 92921,04%
IPIT218 248 90519,76%
IICIT14 240 0241,29%
EDOTACJE158 389 67014,34%
I Z BUDŻETU PAŃSTWA157 144 67014,22%
1   zadnia własne23 632 3652,14%
2   zadania zlecone133 473 65512,08%
3   porozumienia38 650<0,01%
IIZ INNYCH JST245 0000,02%
IIIZ FUNDUSZY CELOWYCH1 000 0000,09%
R A Z E M1 104 761 897100,00%
Powrót na górę strony

4. Wydatki czyli na jakie cele miasto wydaje również Twoje pieniądze?

Jeśli rozliczasz się z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w Zabrzu, część Twojego podatku zasila budżet miasta Zabrze.


Tabela 3
Struktura wydatków ogółem miasta Zabrze w 2022 r.
Rysunek

Oświata i wychowanie oraz edukacyjna opieka wychowawcza:

345 354 001 zł

(czyli 29,39% wydatków miasta)

Rysunek

Rodzina, pomoc i opieka społeczna:

224 121 707 zł

(czyli 19,07% wydatków miasta)

Rysunek

Gospodarka komunalna, transport, usługi:

301 488 453 zł

(czyli 25,65% wydatków miasta)

Rysunek

Gospodarka mieszkaniowa:

88 473 920 zł

(czyli 7,53% wydatków miasta)

Rysunek

Kultura i sport:

74 132 374 zł

(czyli 6,31% wydatków miasta)

Rysunek

Administracja publiczna:

71 788 199 zł

(czyli 6,11% wydatków miasta)

Rysunek

Obsługa długu publicznego i poręczenia:

27 472 224 zł

(czyli 2,34% wydatków miasta)

Rysunek

Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, obrona narodowa:

16 629 100 zł

(czyli 1,41% wydatków miasta)

Rysunek

Ochrona zdrowia:

13 884 186 zł

(czyli 1,18% wydatków miasta)

Rysunek

Różne rozliczenia finansowe:

4 801 000 zł

(czyli 0,41% wydatków miasta)

Rysunek

Pozostałe:

7 094 831 zł

(czyli 0,60% wydatków miasta)

Razem wydatki miasta: 1 175 239 995 zł

Powrót na górę strony

Wielkości budżetowe zamieszczono wg stanu na dzień 1 stycznia 2022 r. wg Uchwały Nr XLI/680/21 Rady Miasta Zabrze z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie budżetu miasta Zabrze na 2022 rok.

Miasto