Przewodnik po budżecie – na co idą Twoje pieniądze?

Informacje podstawowe

1. Finanse jednostki samorządu terytorialnego
2. Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2021 rok
3. Dochody czyli skąd miasto posiada środki finansowe?
4. Wydatki czyli na jakie cele miasto wydaje również Twoje pieniądze?

1. Finanse jednostki samorządu terytorialnego

Budżet miasta jest aktem prawa mającym formę uchwały, w którym ustala się planowane roczne dochody, wydatki oraz przychodyrozchody. Można więc podzielić budżet na stronę wpływów i wypływów. Do pierwszej z nich zalicza się dochody i przychody, natomiast do drugiej wydatki i rozchody.

Dochody budżetowe stanowią prognozę i wyznacza się je na podstawie przewidywanych wpływów zarówno z dochodów własnych miasta (np. podatki, opłaty, czynsze) jak i z wpływów transferowanych z budżetu państwa w formie dotacji czy subwencji.

Wydatki natomiast, oznaczają nieprzekraczalne granice kosztów, które mogą zostać poniesione w celu realizowania zadań. Ukazują one zatem kierunki działania samorządu. Na uwagę jednak zasługuje fakt, iż kierunki wydatków jednostek samorządu terytorialnego są ściśle określone w ustawach ustrojowych (o samorządzie gminnym i powiatowym) oraz innych aktach prawa regulujących poszczególne dziedziny życia społecznego.

Co jednak w sytuacji, gdy chcielibyśmy wydać więcej niż jesteśmy w stanie zgromadzić? Mamy wtedy do czynienia z pojęciem deficytu. Określa to stan naruszenia równowagi budżetowej poprzez ustalenie większych wydatków niż dochodów. Potrzebne są wówczas dodatkowe środki, które określamy mianem przychodów budżetowych. Na ogół pochodzą one z kredytówpożyczek, czy też z emisji obligacji komunalnych. Są to zatem środki, które kiedyś trzeba będzie zwrócić. Prócz w/w przychodów istnieją również takie, które zwrotowi nie podlegają. Zaliczamy do nich spłaty pożyczek udzielonych z budżetu miasta oraz wpływy pochodzące z nadwyżek na rachunku bankowym.

Odpowiedzią na przychody w budżecie samorządu są rozchody. Są to środki przeznaczone na spłatę wspomnianych pożyczek, kredytów oraz wykup wyemitowanych przez miasto obligacji. Są to również wypłaty związane z udzieleniem pożyczek ze środków publicznych oraz inne operacje finansowe.

Obowiązek skonstruowania budżetu samorządowego w formie uchwały, a także szereg wytycznych co do zawartości i formy prezentowanych danych, określony został w ustawie o finansach publicznych, która stanowi niejako Biblię dla samorządowych finansistów. Ponadto Rada Miasta Zabrze określiła procedurę uchwalania budżetu miasta, wraz z podaniem rodzaju i szczegółowości materiałów, które winny towarzyszyć jego tworzeniu.

Do kompetencji prezydenta należy sporządzenie projektu budżetu, natomiast ostatecznie to Rada Miasta zatwierdza jego kształt poprzez przyjęcie uchwały budżetowej.

Powrót na górę strony

2. Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2021 rok

Tabela 1
Główne parametry budżetu miasta Zabrze na 2021 rok
PLANOWANE DOCHODY1 150 818 2251 172 311 525PLANOWANE WYDATKI
PLANOWANE PRZYCHODY71 094 00049 600 700PLANOWANE ROZCHODY
==
bilansowanie1 221 912 2251 221 912 225
Powrót na górę strony

3. Dochody czyli skąd miasto posiada środki finansowe?

Wykres 1
Struktura dochodów według ważniejszych źródeł w 2021 roku

Rysunek: wykres kołowy pokazujący główne kategorie dochodów miasta Zabrze

Tabela 2
Dochody według ważniejszych źródeł w 2021 roku
LPWyszczególnienieWartośćProcentowo
ADOCHODY WŁASNE MIASTA331 287 91628,79%
IPODATKI I OPŁATY LOKALNE183 041 59415,91%
IIDOCHODY Z JEDNOSTEK BUDŻETOWYCH33 574 0602,92%
IIIDOCHODY Z MIENIA110 371 0869,59%
IVPOZOSTAŁE DOCHODY WŁASNE, W TYM:4 301 1760,37%
1   Wynagrodzenie SP1 928 6210,17%
2   Środki z NFOŚiGW oraz WFOŚiGW230 0000,02%
BŚRODKI Z UE BP79 040 4716,87%
IFUNDUSZ SPÓJNOŚCI13 068 8971,14%
IIEUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY4 253 9060,37%
IIIEUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO61 306 9135,33%
IVINNE410 7550,04%
CSUBWENCJE242 342 96121,06%
IOŚWIATOWA197 502 78217,16%
IIRÓWNOWAŻĄCA13 033 6231,13%
IIIWYRÓWNAWCZA31 806 5562,76%
DUDZIAŁY W PODATKACH243 446 79221,15%
IPIT230 446 79220,02%
IICIT13 000 0001,13%
EDOTACJE254 700 08522,13%
I Z BUDŻETU PAŃSTWA249 256 95621,66%
1   zadnia własne20 773 7861,81%
2   zadania zlecone228 028 30519,81%
3   porozumienia454 8650,04%
IIZ INNYCH JST222 0000,02%
IIIZ FUNDUSZY CELOWYCH5 221 1290,45%
R A Z E M1 150 818 225100,00%
Powrót na górę strony

4. Wydatki czyli na jakie cele miasto wydaje również Twoje pieniądze?

Jeśli rozliczasz się z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w Urzędzie Skarbowym w Zabrzu, część Twojego podatku zasila budżet miasta Zabrze.


Tabela 3
Struktura wydatków ogółem miasta Zabrze w 2021 r.
Rysunek

Oświata i wychowanie oraz edukacyjna opieka wychowawcza:

326 985 342 zł

(czyli 27,89% wydatków miasta)

Rysunek

Rodzina, pomoc i opieka społeczna:

315 546 401 zł

(czyli 26,92% wydatków miasta)

Rysunek

Gospodarka komunalna, transport, usługi:

264 287 237 zł

(czyli 22,54% wydatków miasta)

Rysunek

Gospodarka mieszkaniowa:

77 665 121 zł

(czyli 6,62% wydatków miasta)

Rysunek

Kultura i sport:

68 982 009 zł

(czyli 5,88% wydatków miasta)

Rysunek

Administracja publiczna:

59 057 089 zł

(czyli 5,04% wydatków miasta)

Rysunek

Obsługa długu publicznego i poręczenia:

21 077 791 zł

(czyli 1,80% wydatków miasta)

Rysunek

Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa, obrona narodowa:

16 342 524 zł

(czyli 1,39% wydatków miasta)

Rysunek

Ochrona zdrowia:

13 112 264 zł

(czyli 1,12% wydatków miasta)

Rysunek

Różne rozliczenia finansowe:

6 446 577 zł

(czyli 0,55% wydatków miasta)

Rysunek

Pozostałe:

2 809 170 zł

(czyli 0,24% wydatków miasta)

Razem wydatki miasta: 1 172 311 525 zł

Powrót na górę strony

Wielkości budżetowe zamieszczono wg stanu na dzień 1 stycznia 2021 r. wg Uchwały nr XXVIII/451/20 w sprawie budżetu miasta Zabrze na 2021 rok.

Dla Mieszkańców