Ochrona własnych danych osobowych

Poniżej przedstawiono podstawowe zasady ochrony danych osobowych.

nie podajemy informacji o sobie nieznanym osobom i podmiotom;
w mediach społecznościowych nie publikujemy zdjęć ani dokumentów;
w przypadku odebrania telefonu od nieznanej osoby/podmiotu najpierw pytamy, kim jest, dlaczego zbiera informacje o nas i jaki przepis go/ją do tego uprawnia.

zgodnie z przepisami zatrzymywanie dowodu osobistego bez podstawy prawnej (np. przez wypożyczalnię sprzętu) jest niezgodne z prawem;
nie wszystkie dane osobowe zawarte w dowodzie osobistym, legitymacji, paszporcie, prawie jazdy są niezbędne dla realizacji celu udostępnienia tych dokumentów.

kopiowanie dokumentu tożsamości co do zasady dopuszcza się tylko w niektórych sytuacjach np. przez banki, ale to nie może być standardowe działanie, lecz wyjątek;
gdy ktoś domaga się kopii np. dowodu osobistego, należy zażądać, by podał przyczynę
i przepis prawa nakładający na niego obowiązek kopiowania takiego dokumentu.

ryzykowne jest przekazywanie osobom, których nie widzimy (na odległość) danych, zwłaszcza gdy pozwalają nas w pełni zidentyfikować;
w przypadku konieczności skorzystania z danej usługi, podajemy tylko dane niezbędne do jej wykonania;
upewniamy się, komu faktycznie udostępniamy dane w trakcie rozmowy telefonicznej,
a w miarę możliwości weryfikujemy dzwoniącego, np. oddzwaniając samemu do siedziby podmiotu, który zainicjował kontakt i sprawdzając, czy dany numer i osoba, z którą się rozmawiało, faktycznie reprezentuje np. urząd lub firmę. W obecnych czasach nie ma pewności co do osoby, której faktycznie dane są przekazywane.

rozważnie wypełniamy i podpisujemy różnego rodzaju ankiety, formularze czy umowy;
w Internecie można natknąć się na konkursy, przygotowane przez oszustów, podszywających się pod realnie działające podmioty, które pod pretekstem, przesłania nagrody, np. bonu zniżkowego, chcą wyciągnąć jak najwięcej danych. W takich „konkursowych” formularzach podanie danych z kart kredytowych czy płatniczych może doprowadzić do sytuacji, gdy ktoś te dane wykorzysta w celu z nami nieuzgodniony, np. zaciągnie na nas kredyt.

wypełniając formularz upewniamy się, czego dotyczą zgody przed ich zaznaczeniem;
zwracamy uwagę, czy określone w formularzu nie zostały zaznaczone domyślnie – domyślne zaznaczenie zgód jest nieprawidłowe;
dokładnie czytamy, czego dotyczą klauzule zgód. W przypadku wątpliwości, kierujemy pytania do podmiotów, które przekazały formularz do uzupełnienia. Podmioty te powinny poinformować o okresie przetwarzania (w tym przechowywania) danych, o przysługujących nam prawach, oraz czy dane będą przekazywane innym podmiotom;
wyrabiając kartę lojalnościową, często udziela się zgód na wykorzystywanie danych w celach marketingowych nie tylko oferującemu kartę, ale również jego partnerom biznesowym.
W miarę możliwości należy podmioty te zweryfikować. Zgody na tzw. „cudzy” marketing nie mogą być obowiązkowe tylko dobrowolne.

wszelkie dokumenty z danymi to źródło wiedzy, zwłaszcza gdy zawierają one wiele różnych informacji umożliwiających wyciąganie wniosków na temat konkretnej osoby, dlatego przed wyrzuceniem faktur, rachunków, zapisków, naklejek na opakowaniach od korespondencji czy po dostarczonych towarach, itp. niszczymy je w sposób uniemożliwiający odtworzenie zawartych w nich danych osobowych.

przestępcy potrafią przygotować wiadomości bardzo podobne do otrzymywanych z banków, firm kurierskich czy platform sprzedażowych;
przestępcy mogą dysponować pewnym zestawem danych na nasz temat i przygotować spersonalizowaną wiadomość pod kątem usług, z jakich korzystamy na co dzień.

nie odpowiadamy na maile od osób, których nie znamy np. od tzw. spamerów, zwłaszcza gdy domagają się podania informacji, kliknięcia w przesłany link lub otwarcia przesłanego załącznika bądź sugerują zmianę identyfikatora i hasła. Mail o konieczności zmiany np. hasła w banku i/lub z linkiem do odnowienia hasła z pewnością wysłali oszuści. Nie wolno klikać w taki link.
dokładnie sprawdzamy z jakiego adresu wysłano e-mail i czy nie ma w nim błędów językowych/ortograficznych.

weryfikujemy sklepy, w których chcemy dokonać zakupów: czy w ogóle istnieją, czy i jakie mają opinie, czy są prowadzone przez podmioty zidentyfikowane, gdzie mają siedzibę, czy podany jest kontakt z właścicielem i czy kontakt ten nie jest ograniczony tylko do elektronicznego;
ostrożnie korzystamy z usług bankowości elektronicznej;
zwracamy uwagę, czy na pewno logujemy się do serwisu bankowości internetowej ze strony banku, która ma certyfikat SSL (widoczny w pasku adresu przeglądarki);
sprawdzamy czy pasek internetowego adresu banku zawiera właściwy adres, czy nie ma w nim innych liter, cyfr itp., np. zamiast cyfry zero duże „O”.

unikamy sprzedawców nieprzedstawiających regulaminów, polityk prywatności lub prezentujących w nich postanowienia zbyt ogólne, niejasno, lub nieprecyzyjnie brzmiące, sformułowane niepoprawnie gramatycznie czy językowo. Może to oznaczać, że są to podmioty niepodlegające polskiemu czy europejskiemu prawu.

używamy oprogramowania chroniącego urządzenia mobilne (komputer, tablet, smartfon) i przed niepożądanymi działaniami z zewnątrz, np. złośliwym oprogramowaniem;
przydatne mogą być oprogramowania zabezpieczające przed ingerencją z zewnątrz tzw. firewall oraz weryfikujące otwierane strony internetowe lub pobierane aplikacje.

stosujemy różne hasła do różnych systemów i nie udostępniamy ich innym osobom;
hasła nie powinny być związane z życiem osobistym użytkownika, jago miejscem zamieszkania, imieniem i nazwiskiem, datą urodzin, imionami bliskich czy zwierząt itp.;
hasła nie powinny być zapisane na kartce papieru ani w notesie;
hasła najlepiej zapamiętać lub korzystać np. z darmowych menadżerów haseł, które umożliwiają nie tylko generowanie odpowiednio trudnych do złamania haseł, ale i je zapamiętują.

zastrzegamy numer PESEL – dopóki będzie zastrzeżony, to nawet w przypadku, gdy ktoś będzie dysponował kompletem danych wraz z numerami dokumentów tożsamości i numerem PESEL, nie zaciągnie na nas zobowiązań w banku lub SKOK-u, a gdyby do tego w jakiś sposób doszło, pomimo zastrzeżonego numeru PESEL, to np. bank nie będzie mógł domagać się od osoby, która zastrzegła PESEL spłaty takiego zobowiązania;
zastrzec PESEL można w aplikacji mObywatel, w serwisie internetowym mObywatel, w Urzędzie Miasta.